गजकेसरी योग, जन्मतारखेवरून कसा तपासायचा

चंद्र ज्या राशीत आहे, तिथून मोजून पहिल्या, चौथ्या, सातव्या किंवा दहाव्या राशीत गुरु असेल, तर गजकेसरी योग असतो. व्याख्या एवढीच आहे. योग असण्यासाठी आणखी काहीही लागत नाही. आणि ही मोजणी चंद्रापासून राशीनं होते, घरानं नाही, त्यामुळे बहुतेक वेळा फक्त जन्मतारखेवरून प्रश्न सुटतो, नेमकी वेळ लागत नाही.

नाव दोन शब्दांचं आहे. गज म्हणजे हत्ती, केसरी म्हणजे सिंह. जुने ग्रंथ या योगाला मनाचा स्थिरपणा, स्वच्छ बोलणं, आपल्यापेक्षा मोठ्या माणसांचा मान, आणि ज्या कामानं नाव कमावलं त्या कामापेक्षाही जास्त टिकणारी पत, ही फळं जोडतात. हे दावे शास्त्रातले आहेत. पुढे हे आहे की तो प्रामाणिकपणे कसा तपासायचा, आणि त्यानं काय ठरतं आणि काय ठरत नाही.

मोजायचं कसं

दोन गोष्टी लागतात: तुमच्या जन्माच्या वेळी चंद्र कुठल्या राशीत होता, आणि गुरु कुठल्या राशीत होता.

चंद्राच्या राशीपासून सुरुवात करा आणि तिला एक म्हणा. मग राशींच्या क्रमानं पुढे मोजत जा. तिथून चौथी, सातवी आणि दहावी राशी, आणि चंद्राची स्वतःची राशी, ही चार ठिकाणं महत्त्वाची. यापैकी कुठल्याही एकात गुरु बसला असेल, तर योग आहे.

एक उदाहरण घ्या. चंद्र कर्क राशीत आहे. कर्कपासून मोजलं तर कर्क एक, तूळ चार, मकर सात, मेष दहा. या चारपैकी कुठल्याही राशीत गुरु असेल तर गजकेसरी होतो. आणि गुरु कर्केतच असेल, तर तिथे तो उच्चीचाही असतो, आणि हे या योगाचं सगळ्यात बळकट रूप आहे.

फक्त तारीख बहुतेक वेळा पुरेशी का असते

चंद्र अख्खं राशीचक्र साधारण सव्वा सत्तावीस दिवसांत फिरून येतो, म्हणजे एका राशीत तो सुमारे सव्वा दोन दिवस राहतो. गुरुला तीच फेरी पूर्ण करायला जवळपास बारा वर्षं लागतात आणि एका राशीत तो साधारण एक वर्ष असतो. म्हणजे जवळपास कुठल्याही तारखेला गुरुची राशी ठरलेली असते आणि चंद्राचीही. फक्त तुमचा जन्म त्या मोजक्या तासांत झाला असेल जेव्हा चंद्र एका राशीतून पुढच्या राशीत जात होता, तेवढं सोडून.

लोक जो प्रश्न शोधतात, त्याचं प्रामाणिक उत्तर हेच आहे. बहुतेक जन्मतारखांसाठी हा योग जन्मवेळेशिवाय ठरवता येतो. ज्या दिवशी चंद्र राशी बदलत होता त्या दिवशी जन्म झाला असेल, तर निर्णय वेळेवरून होतो, आणि मग ती लागतेच. या साइटवरची फुकट कुंडली चंद्राची राशी आणि गुरुची राशी दोन्ही दाखवते, त्यामुळे जन्मवेळ टाकली की असा सीमेवरचा प्रश्न कुंडलीच सोडवते.

जन्मवेळेनं जे बदलतं, ते म्हणजे योगाबद्दल त्यानंतर जे काही सांगितलं जातं ते सगळं. गुरु कुठल्या घरात पडतो, कामाच्या दहाव्या घरात आहे की बाराव्यात, लग्नाशी त्याचं नातं काय आहे, यातलं काहीच नेमक्या वेळेशिवाय वाचता येत नाही.

तो किती सामान्य आहे

चंद्रापासून मोजलेल्या बारापैकी चार राशींमध्ये गुरु असायला हवा. फक्त गणितानं बघितलं तर हे साधारण तीनपैकी एका पत्रिकेत होतं.

गजकेसरीबद्दल जे लिहिलं जातं त्यातलं बहुतेक नेमका हाच भाग गाळतं, आणि तो गाळल्यामुळेच हा योग एखाद्या दुर्मिळ वारशासारखा वाटायला लागतो. तो दुर्मिळ नाही. तो सामान्य आहे, तो असणं खरंच चांगलं आहे, आणि तो असल्यानं तुमच्याबद्दल असं काहीही कळत नाही जे तुम्हाला तुमच्या ओळखीच्या एक तृतीयांश लोकांपासून वेगळं करेल. एका गजकेसरीला दुसऱ्यापासून वेगळं करते ती गुरुची अवस्था.

काय त्याला बळ देतं आणि काय फिकं करतं

इथे बहुतेक काम गुरुची स्वतःची अवस्था करते.

गुरु धनु आणि मीन या त्याच्या स्वतःच्या राशींमध्ये सगळ्यात बलवान असतो, आणि कर्केत, जिथे तो उच्चीचा असतो. या तीनपैकी एका राशीतल्या गुरुनं झालेला गजकेसरी, हाच तो योग ज्याबद्दल ग्रंथ बोलतात. मकरेतला गुरु याच्या उलट आहे. ती त्याची सगळ्यात कमजोर राशी, आणि तिथे झालेला योग पातळ असतो, जोपर्यंत पत्रिकेतले इतर ग्रह ती कमजोरी उचलून धरत नाहीत.

प्रत्यक्षात तीन गोष्टी त्याला कमी करतात. गुरु त्याच राशीत सूर्याच्या अगदी जवळ असेल, तर तो दिसेनासा होतो, आणि परंपरेप्रमाणे देण्याची त्याची बरीचशी ताकद जाते. गुरु राहू, केतू किंवा शनीबरोबर बसला असेल, तर स्वतःच्या स्वभावासोबत त्यांचाही रंग घेतो. आणि अमावास्येजवळचा चंद्र दुबळा चंद्र असतो, त्यामुळे जोडीचा अर्धा भागच कमजोर होतो, गुरु काहीही करत असला तरी.

आणखी एक प्रश्न आहे ज्याचं उत्तर योग स्वतः देत नाही: तुमच्या पत्रिकेत गुरु कुठल्या घरांचा स्वामी आहे. गुरु दोन राशींचा स्वामी आहे, आणि काही पत्रिकांमध्ये ती घरं अवघड असतात. ज्या गुरुकडे आठवं घरही आहे, त्याच्यापासून झालेला गजकेसरी, पाचव्या आणि नवव्याचा स्वामी असलेल्या गुरुच्या गजकेसरीपेक्षा वेगळा वागतो. हे पत्रिका वाचण्याचं साधं काम आहे आणि ते टाळता येत नाही.

तो दिसतो कधी

कुठलाही योग आयुष्यभर एकसारखा चालत नाही. परंपरा मानते की योग ज्या ग्रहांनी बनतो, त्या ग्रहांच्या काळात तो उघडतो. म्हणून गजकेसरी गुरुच्या किंवा चंद्राच्या मोठ्या काळात बघितला जातो, ज्याला लोक महादशा म्हणतात, आणि एकाच्या काळात चालणाऱ्या दुसऱ्याच्या छोट्या काळात.

गुरुचा काळ सोळा वर्षं चालतो आणि चंद्राचा दहा वर्षं. यापैकी कुठला माणसाच्या कमावत्या वर्षांत येतो, हे तो कधी जन्मला यावर ठरतं. आणि करिअर घडवणारा योग आणि मुख्यतः सुखाचं बालपण म्हणून दिसलेला योग, यांच्यातला फरक हाच असतो. कोणी मला सांगतं की त्याच्या पत्रिकेतल्या योगानं कधीच काही केलं नाही, तेव्हा कारण बहुतेक हेच असतं, आणि पत्रिका चुकली असं ठरवण्याआधी हे तपासून घ्यायला हवं.

तो काय सांगत नाही

पैसा येणार आहे हे तो सांगत नाही. तुम्ही कुठल्या क्षेत्रात काम करावं हे सांगत नाही. एकटा तो लग्नाबद्दल किंवा तब्येतीबद्दलही काही सांगत नाही. अनेक खुणांपैकी ही एक खूण आहे, आणि सामान्य खूण आहे.

ज्या पत्रिकांमध्ये मी तो पाहिलाय, त्या अनुभवावरून तो एक गोष्ट भरवशानं सांगतो: एका खास प्रकारची समज. अशी माणसं जी पाऊल टाकण्याआधी विचार करतात, ज्यांचं ऐकलं जातं, आणि ज्यांना वयाच्या मानानं लवकर जबाबदारी मिळते. स्वतःबद्दल हे माहीत असणं उपयोगाचं आहे. पण ते भाकीत नाही.

लोक जे विचारतात

गजकेसरी योग असूनही पैशाची ओढाताण असू शकते का?

हो, आणि असं बऱ्याच वेळा होतं. हा योग पैशापेक्षा मन आणि पत यांच्याबद्दल जास्त बोलतो. पत्रिकेत पैसा दुसऱ्या आणि अकराव्या घरावरून आणि त्यांच्या स्वामींवरून वाचला जातो, आणि मजबूत गजकेसरी असलेल्या पत्रिकेतही ती घरं अवघड असू शकतात. दोघांमध्ये भांडण नाही. दोन्ही वेगवेगळ्या गोष्टींबद्दल आहेत, एवढंच.

गुरु चंद्राच्याच राशीत असायला हवा का?

नाही. त्याच राशीत असणं हे चार योग्य ठिकाणांपैकी एक आहे, अट नाही. चंद्रापासून चौथी, सातवी आणि दहावी राशी तेवढीच धरली जाते. गुरु आणि चंद्र एकाच राशीत असणं हा स्वतःच एक वेगळा जोड आहे आणि तो जरा वेगळ्या पद्धतीनं वाचला जातो, पण त्यानंही गजकेसरी होतोच.

एका वेबसाइटनं सांगितलं माझ्याकडे गजकेसरी आहे आणि माझे ज्योतिषी म्हणतात नाही. बरोबर कोण?

बहुतेक वेळा दोघं वेगवेगळ्या गोष्टी बघत असतात. बरेच कॅल्क्युलेटर हा योग चंद्राऐवजी लग्नापासून मोजतात, किंवा नवांशासारख्या दुसऱ्या एखाद्या सहायक पत्रिकेवरून मोजतात, किंवा गुरुवर कुठल्याही पापग्रहाचा परिणाम नसावा अशी कडक अट लावतात. कुठली व्याख्या वापरली जातेय ते विचारा. चंद्रापासून राशीनं मोजलं, तर दोन्ही ग्रहांची ठिकाणं समोर ठेवून तुम्ही स्वतः करू शकता अशी ही सोपी तपासणी आहे.

गजकेसरी लग्नापासून नाही तर चंद्रापासून मोजला जातो, आणि योगाची व्याख्या करण्याच्या अनेक पद्धतींपैकी ही फक्त एक आहे. बाकीच्या पद्धती, आणि त्या कुठल्या घराण्यात मोडतात, हे कुंडलीतले योग इथे एकत्र मांडलंय. तुमची पत्रिका फक्त तपासून न घेता वाचून घ्यायची असेल, तर वाचनं एका वेळी एका प्रश्नापासून सुरू होतात.

स्रोत

• Raja yoga (Hindu astrology), विकिपीडिया
• बृहत्पाराशर होराशास्त्र, हिंदी टीका सहित, Internet Archive
• गुरू ग्रह, विकिपीडिया